Yumurtalık Lagünleri Yönetim Planı ve Erzurum Bataklıkları Koruma Bölgeleri Belirleme Projesi

00:36 03 Kasım in Alan Koruma Çalışmaları

Yumurtalık Lagünleri Yönetim Planı ve Erzurum Bataklıkları Koruma Bölgeleri Belirleme Projesi

Proje adı: Yumurtalık Lagünleri Yönetim Planı ve Erzurum Bataklıkları Koruma Bölgeleri Belirleme Projesi

Proje alanı: Adana Yumurtalık Lagünleri ve Erzurum Bataklıkları

Proje süresi: 3 yıl (Kasım 2004 - Kasım 2007)

Proje ekibi:
Proje Koordinatörü - Osman Erdem
Proje yürütücüsü olarak sırasıyla Melike Hemmami, Esra Üzel ve Burcu Saraç çalışmıştır.
Finans ve Yönetim Asistanı - Burcu Saraç
Halkla İlişkiler ve İletişim Sorumlusu - Elife Danışoğlu
Proje Yerel Asistanı - Selçuk Deniz, Ali Murat Devecili

Danışmanlar:

Yumurtalık Lagünleri: Prof. Dr. Türker Altan Yılmaz, Yrd. Doç. Dr. Nazmi Tekelioğlu, Dr. Nilay Çabuk Kara, Süleyman Ekşioğlu,
Erzurum Bataklıkları: Prof. Dr. İhsan Bulut, Yrd. Doç. Dr. İbrahim Kopar, Yrd. Doç. Dr. Cemal Sevindi, Süleyman Ekşioğlu,

Proje destekçisi: Bakü Tiflis Ceyhan Boru Hattı Şirketi Çevresel Yatırım Programı (BTC/ÇYP)

Proje ortakları: Tour du Valat Biyoloji İstasyonu (TDV) - Fransa, Adana Çevre ve Tüketici Koruma Derneği (ÇETKO)
Projenin amacı: Bu çalışma ile Hersek Lagününün başta sukuşları olmak üzere, sulak alan ekosistemi olarak değerlerinin ortaya konması ve bu değerlerin yaşatılarak kullanılmasını sağlayacak bir yol haritasının çizilmesi amaçlanmıştır.

Projenin gerekçesi: Yumurtalık Lagünleri, Seyhan ve Ceyhan nehirlerinin oluşturduğu Çukurova Deltasının doğusunda yer alan göl ve lagünler, tuzlu ve tatlısu bataklıkları, ıslak çayırlar, denizle Lagünler arasında kalan geniş kumul alanları ile Halep çamlığı ormanından oluşan Türkiye'nin Akdeniz kıyısındaki en önemli sulak alanlarından biridir.

Alan binlerce kuşa beslenme, barınma ve üreme olanağı sağlamaktadır. Özellikle göç dönemlerinde ve kışın alandaki kuş nüfusu büyük sayılara ulaşmaktadır. Lagünlerle deniz arasında tüm Akdeniz'in doğal karakteri hala korunabilmiş en güzel kumulları yer almaktadır. Yumurtalık Körfezi, Yeşil Kaplumbağalarının Akdeniz'deki bilinen tek kışlama alanıdır. Yumurtalık Lagünlerinde yer alan Yumurtalık ve Yelkoma dalyanları ülkemizin en önemli dalyanlarıdır. Tüm bu özellikleri nedeniyle alan 1993 yılında doğal sit, 1994 yılında ise Tabiatı Koruma Alanı ilan edilerek koruma altına alınmıştır.
1930'lu yıllarda Ceyhan nehrinin yatağının değişmesi, tarım, sanayi ve yerleşimlerden kaynaklanan kirlenmeler, çayır, mera ve kumulların tarım alanlarına dönüştürülmesi, yasa dışı avcılık ve yavru balık toplanması Yumurtalık Lagünlerinde görülen başlıca sorunlardır. Türkiye'nin bütün sulak alanlarında olduğu üzere Yumurtalık Lagünlerindeki bu sorunların temelinde kamuoyunun sulak alanların işlev ve değerleri hakkında yeterince bilgi sahibi olmamaları, katılımcı bir yaklaşımla hazırlanmış bir yönetim planının olmaması, ilgili tüm tarafların karar ve yönetim süreçlerine katılımını sağlayacak mekanizmalarının bulunmaması yatmaktadır. Bu proje ile Yumurtalık Lagünlerinin korunması ve akılcı kullanımının sağlanamamasının kaynağındaki temel sebepler ortadan kaldırılmış olacaktır.
Erzurum Bataklığı, BTC/ÇYP programı, sulak alan teması içerisindeki alanlardan, Boru Hattı'nın içinden geçtiği tek sulak alandır. Ayrıca geçmişte yapılan müdahaleler nedeniyle sulak alan işlevlerini büyük ölçüde kaybetmiştir. Bu nedenle Erzurum Bataklıkları proje alanı olarak belirlenmiştir. Alanda temel araştırmaları takiben, Sulak alanların Korunması Yönetmeliğine uygun olarak koruma bölgeleri belirlenecektir. Koruma bölgeleri alanın korunması ve akılcı kullanımına önemli katkılar sağlayacaktır.

Proje çıktıları:
Sulak alanlar ve Yumurtalık Lagünlerinin önemini bilen; korunması gerektiğine inanan ve çalışmalara aktif olarak katılan paydaşlar.
Ulusal Sulak Alan Komisyonu Tarafından Onaylanmış Yumurtalık Lagünü Yönetim Planı
Türkiye'nin diğer sulak alanlarına da örnek olabilecek Yerel Sulak Alan Komisyonu
Ulusal Sulak Alan Komisyonu Tarafından Onaylanmış Erzurum Bataklıkları Sulak alan Koruma Bölgeleri

Proje (temel) etkinlikleri:
Yumurtalık Lagünü Yönetim Planı hazırlamak için;
Yumurtalık Lagünleriyle ilgili geçmişte yapılmış tüm çalışmalar derlenecek ve alan tanımlaması için ihtiyaç duyulan aşağıdaki ilave çalışmalar yapılmıştır:
Ceyhan Nehri'nin yatak değiştirmesi nedeniyle son 60 yılda Yumurtalık Lagünleri kıyı çizgisinde meydana gelen değişimleri ve etkilerini belirlendi.
Alanda üreyen, kışlayan ve göç esnasında konaklayan kuş türleri, sayıları ve önemli kuş habitatları belirlenecek ve haritalara işlendi.
Yumurtalık Lagünleri'nde balık veriminin artırılması ve Ramsar Sözleşmesiyle uyumlu balıkçılık için öneriler geliştirildi.
Bitki örtüsü, habitat ve arazi kullanım haritaları elde edildi.
Alanın sosyo-ekonomik durumu tanımlandı.
Elde edilen bu bilgiler kullanılarak proje alanındaki sosyo-ekonomik durum ve ekolojik ilişkiler değerlendirildi.
Daha önce aynı yöntemler uygulanarak hazırlanan ve halen uygulanmakta olan Göksu Deltası, Uluabat Gölü ve Kuş Gölü yönetim planlarının başarılı ve başarısız yanları incelendi; başarı ve başarısızlıkların altında yatan sebepler analiz edildi; buralarda elde edilen bilgi ve deneyimler Yumurtalık Lagünleri Yönetim Planına aktarıldı.
Yönetim planlaması çalışmalarında aktif olarak yer alacak ilgili merkezi ve yerel kamu kurumlarından, Çukurova Üniversitesinin ilgili bölümlerinden, yerel stk'lardan uzmanların katılacağı Ramsar Yönetim Planlaması kursu düzenlendi.
İlgili tüm tarafların da katkı ve aktif katılımlarıyla Yönetim planlaması kursu alan uzmanlarca Yönetim planı hazırlandı.
Yumurtalık Lagünleri "Yerel Sulak Alan Komisyonu" kurulması için;
Yumurtalık Lagünleri Sulak Alan Komisyonu'nun kuruluş ve görev tanımı, yasal altlığı için öneriler geliştirildi, komisyonun kurulması sağlandı ve kurumsallaşmasına destek verildi.
İlgi gruplarının proje çalışmalarına aktif katılımlarını sağlamak için;
Yumurtalık Lagünleri'nin önemi, işlev ve değerleri hakkında bilgiler verildi, gelişmeler hakkında tüm ilgi grupları sürekli bilgilendirildi; karşılıklı bilgi ve deneyimleri paylaşmak amacıyla sürekli toplantılar yapıldı.
Proje süresince Yumurtalık Lagünleri ve proje ile ilgili gelişmeler basın bültenleriyle yerel ve ulusal düzeyde tüm haber kanallarına yayıldı.
Dünya Sulak Alanlar Günü, Dünya Su Günü ve Dünya Çevre Günü gibi özel günler kapsamlı etkinliklerle kutlandı; yerel televizyon ve radyolarda programlar yapılması sağlandı.
Erzurum Bataklıkları Sulak Alan Koruma Bölgeleri'nin belirlenmesi için;
Alanın hidrolojisi tanımlandı.
Alanı kullanan kuş türleri ve populasyonları belirlendi.
Proje alanındaki arazi kullanımı ve mülkiyet durumu tespit edildi.
Yukarıdaki çalışmalarda elde edilen bulgular ışığında, Sulak Alan Koruma Bölgeleri belirlenerek haritalara işlendi.